Καλά Χριστούγεννα

nativity-of-christ2

click here for English

Για την Ανατολική Εκκλησία η εικόνα δεν είναι μέσο για να συγκινεί την φαντασία. Η εικόνα είναι μάλλον όχημα χάριτος και ζωής. Ανυψώνει και εξαγνίζει τον πιστό φέροντάς τον στην παρουσία της αόρατης βασιλείας του Θεού.

Σήμερα θα εξηγήσουμε απλά τον συμβολισμό της εικόνας (επάνω) της Θείας Γέννησης.

Η εικόνα ακολουθεί ένα παραδοσιακό μοτίβο.

Στο κέντρο βρίσκεται η Παρθένος Μαρία και Μητέρα του Θεού, η οποία γονατίζει προσκυνώντας τον Υιό της, το θείο Βρέφος.

Ο Ιωσήφ, ο συζυγός της, προσκυνά επίσης γονατιστός, αλλά βρίσκεται πιο χαμηλά από την Παναγία.

Πιο κάτω κάθεται ένας βοσκός που γαλήνια παίζει τη φλογέρα του. Μεςρικά πρόβατα είναι στραμμένα προς τον Ιωσήφ.

Πίσω από την Παναγία υπάρχουν οι Αγγελικές Δυνάμεις που δείχνουν το αστέρι της Βηθλεέμ και φαίνονται να καθοδηγούν τους τρεις Μάγους, οι οποίοι πλησιάζουν υποκλινόμενοι και κρατώντας τα δώρα τους.

Δεξιά, βρίσκεται ένας βοσκός που ωθούμενος από έναν άγγελο έρχεται στο σπήλαιο φέροντας στους ώμους του ένα αρνάκι για να το προσφέρει στην Αγία Οικογένεια.

Το θείο Βρέφος βρίσκεται στο κέντρο του σκοτεινού σπηλαίου τυλιγμένο σε σπάργανα. Το πρόσωπό του είναι πρόσωπο μεγαλύτερου παιδιού. Η φάτνη όπου είναι ξαπλωμένο δεν έχει το σχήμα παχνιού, αλλά μάλλον το σχήμα τάφου.

Η επιφάνεια του σπηλαίου είναι τραχειά και αιχμηρή και σαν σπασμένη. Στις ακτίνες του αστέρος φαίνεται το σχήμα ενός μικρού σταυρού. Υπάρχει σκόρπια λιγοστή βλάστηση.

Η Παναγία φορεί πορφυρό/κόκκινο πανωφόρι και μπλε φόρεμα. Τρία αστέρια κοσμούν το πανωφόρι της, ένα σε κάθε ώμο και ένα στην κεφαλή.

Τι άραγε να σημαίνουν όλα αυτά;

Οπωσδήποτε, το σημαντικό πρόσωπο εδώ είναι πρώτα απ’ όλα ο Ιησούς, ο οποίος είναι ξαπλωμένος στο κέντρο της εικόνας, στο μέσον του σκοτεινού σπηλαίου: ο Υιός του Θεού και Υιός της Μαρίας έρχεται να γίνει ένας από μας στον κόσμο μας, σκοτεινιασμένο από το κακό και την αμαρτία.

Η φάτνη σε σχήμα τάφου μας παραπέμπει στον σκοπό της έλευσής του: έρχεται για να προσφέρει τη ζωή του για τη σωτηρία μας. Το σοβαρό μη βρεφικό πρόσωπό του υπονοεί το ποιος είναι: είναι η Σοφία του Θεού.

H Παρθένος Μαρία βρίσκεται σε πλάνο ψηλώτερο από τους Μάγους, τους βοσκούς και τον Ιωσήφ διότι πρόκειται περί της Αμωμης και Ασπιλης Θεοτόκου (=Μητέρας του Θεού). Τα χρώματα της ενδυμασίας της δεν είναι τυχαία: πορφυρό/κόκκινο είναι το βασιλικό χρώμα και το χρώμα του θείου. Μπλε είναι το χρώμα της ανθρωπότητας. Φορεί κόκκινο επάνω από το μπλε διότι είναι άνθρωπος (μπλε) αλλά “ντύθηκε”, καλύφθηκε από την θεότητα. (άνωθεν δια της χάριτος). Τα τρία αστέρια αναδεικνύουν την αλήθεια της πίστεως: Παρθένος πριν από τη γέννηση του Χριστού, Παρθένος κατά την γέννηση του Χριστού και Παρθένος μετά την γέννηση του Χριστού.

Η παρουσία των αλόγων (δηλ. των μη λογικών όντων) μέσα και έξω από το σπήλαιο συμβολίζουν την τελική λύτρωση όλης της φύσεως, δηλ. όλου του κόσμου.

Η τραχειά, βραχώδης και σπασμένη γη συμβολίζει την εισβολή του θείου στον κόσμο μας και το “σπάσιμο” των νόμων της φύσεως, δηλ. την Ενσάρκωση του Υιού του Θεού, την Παρθενική γέννηση, τη Σωτηρία δια του θανάτου τοιυ Χριστού και την απολύτρωση του σύμπαντος κόσμου.

Βλέπουμε, λοιπόν, ότι η Βυζαντινή εικονογραφία δεν αφήνει τίποτε στην τύχη. Οι διαφορετικές εικόνες έχουν πανομοιότυπη τεχνοτροπία με ένα πολύ καθορισμένο τρόπο, ώστε να κηρύττουν μέσω του κάλλους των χρωμάτων, των φιγούρων, των στάσεών τους και των τοπίων κλπ. τις αλήθειες της πίστεως.

Ιστορικά, αυτή η τεχνοτροπία και τα μοτίβα παγιώθηκαν κυρίως μετά την μακρά διαμάχη της Εικονομαχίας, η οποία ταλαιπώρησε για περίπου εκατόν-είκοσι χρόνια την Ανατολική Εκκλησία, (726 μ. Χ. – 843μ. Χ.), αρχής γενομένης με τον Αυτοκράτορα Λέοντα Γ’ τον Ισαυρο, που απαγόρευσε τις εικόνες στην λατρευτική ζωή της Εκκλησίας.

Στο κάτω-κάτω, οι εικόνες είναι το αποτέλεσμα της πίστης και της ζωής της Εκκλησίας. Είναι η εν Χριστώ ζωή της Εκκλησίας. Η ομορφιά τους αφυπνίζει στον άνθρωπο ζωτικές δυνάμεις. Ο Θεός είναι το κατ’εξοχήν Κάλλος. Ο Χριστός μάς έδειξε την πληρότητυα της ομορφιάς και του Είναι. Η εικόνα φέρει εντός της την αγάπη της ομορφιάς του Θεού και την ομορφιά της αγάπης Του.

κάνετε κλικ εδώ για Αγγλικά

 


One thought on “Καλά Χριστούγεννα

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s