Καθολικότητα της Πίστης και αιρέσεις

constantino-mosaico
Κωνσταντίνος ο Μέγας, 272-337 μ.Χ.

click here for English

Αποσαφηνίσεις

Ο 4ος αιώνας σηματοδοτεί  την επίσημη αναγνώριση της Χριστιανικής πίστης σαν ισότιμη και νόμιμη θρησκεία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ισότιμη δηλ. με την ειδωλολατρεία και τον Μιθραϊσμό. Στις αρχές του 4ου αιώνα ο Χριστιανικός πληθυσμός της Αυτοκρατορίας είχε αυξηθεί σημαντικά και η πλειονότης του στρατού, κυρίως του ακριτικού που φύλαγε τα ανατολικά σύνορα της επικράτειας, ήσαν χριστιανοί. Οι μεγάλοι διωγμοί του περασμένου αιώνα είχαν κοπάσει χωρίς να επιφέρουν τον αναμενόμενο όλεθρο στην νέα πίστη, και ο Μεγάλος Κωνσταντίνος με την οξυδέρκεια που τον χαρακτήριζε διέκρινε την δυναμική που υπήρχε στις τάξεις της.

Στο Μιλάνο λοιπόν, το 313, με αυτοκρατορικό διάταγμα, ο Κωνσταντίνος αναγνωρίζει την νομιμότητα του Χριστιανισμού. 

Αυτό σήμανε επιτέλους την πολυπόθητη ειρήνη και ελευθερία λατρείας για την Εκκλησία. Οι συνέπειες ήσαν ιδιαίτερα σημαντικές: ελευθερία λατρείας σήμανε την απρόσκοπτη οικοδόμηση ναών, την ομαλή και ανεμπόδιστη ανάπτυξη της χριστιανικής τέχνης στην αρχιτεκτονική, την εικονογραφία, τις πλαστικές τέχνες. Η λειτουργική έκφραση άρχισε να αναπτύσσεται, παράλληλα, με απαράμιλλα κείμενα και υπέροχη υμνογραφία.

Η επίσημη κοινωνική καταξίωση του Χριστιανισμού έφερε την νέα θρησκεία στο προσκήνιο και έδωσε το έναυσμα σε φίλους και πολέμιους να την επαινέσουν ή να την κατακρίνουν όχι πια υπό την απειλή των διωγμών αλλά « εκ των έσω και εκ των έξω» ερευνώντας και συζητώντας με πάθος την αλήθεια της πίστεως. Η παράδοση των φιλοσοφικών σχολών που χαρακτήριζε τον ελληνικό κόσμο δεν μπορούσε πια να αγνοήσει τον Χριστιανισμό και ο 4ος αιώνας και οι αμέσως επόμενοι υπήρξαν καθοριστικοί όσον αφορά την αποσαφήνηση των χριστιανικών δογμάτων εν όψει ποικίλων αιρέσεων που έκαναν την εμφάνισή τους είτε σποραδικά είτε διαχρονικά.

Για μερικούς αιώνες ήταν σαν να περνούσε η Πίστη από το κόσκινο της φιλοσοφίας, της ανθρώπινης σκέψης δηλ. που προσπαθεί να εξηγήσει τα πράγματα του Θεού και να τα εκφράσει με σαφήνεια στη δική της γλώσσα.

Το ενδιαφέρον του ανθρώπου του 4ου αι. για τα θεολογικά ζητήματα ήταν τόσο μεγάλο και βαθύ, που οι έριδες των αιρέσεων απειλούσαν κυριολεκτικά την ειρήνη στον Ρωμαϊκό κόσμο.

fathers-of-first-ec-s
Εικόνα από Mercatornet,  25/10/’13

Και πάλι η οξυδέρκεια του αυτοκράτορα υπήρξε αποφασιστική: συγκάλεσε στην Νίκαια της Μ. Ασίας, το 325, την Α΄ Οικουμενική Σύνοδο. Η Εκκλησία μπόρεσε να αποφανθεί συνολικά για τα θέματα της πίστεως που προκαλούσαν οι αιρέσεις και ο θεσμός των Οικουμενικών Συνόδων απεδείχθη το ελεύθερο βήμα της έκφρασης της Πίστεως και η ασφαλιστική δικλείδα κατά των αιρέσεων και άλλων συναφών προβλημάτων που πάντοτε συνοδεύουν τον άνθρωπο –και τον πιστό-  σε κάθε κοινωνία.

Προτού παρέλθει ο 4ος αι. η Εκκλησία θα συγκαλέσει και δεύτερη Οικουμενική Σύνοδο, το 381, ενώ η Καθολική Πίστη θα γίνει η επίσημη θρησκεία της Αυτοκρατορίας το 380 επί Θεοδοσίου του Μεγάλου.

Τι σημαίνει Αίρεση

Η λέξη αίρεσις προέρχεται από το ρήμα αιρώ = διαλέγω, επιλέγω, και ιστορικά στη γλώσσα της Εκκλησίας και της θεολογίας, σημαίνει την

Η επιλεκτική προτίμηση μέρους της αλήθειας της πίστης εις βάρος της Καθολικής =(συνολικής, οικουμενικής) πίστης.

Ετυμολογικά και κυριολεκτικά δηλ. η αίρεση αποτελεί ελλιπή εικόνα της πραγματικότητας λ.χ. η αίρεση του Αρίου που έγινε αφορμή της συγκαλέσεως της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου, το 325, δεχόταν μέρος μόνο της αλήθειας της Καθολικής Πίστης, δεχόταν δηλ. ότι ο Χριστός είναι αληθινός άνθρωπος, δεν δεχόταν όμως όλη την πίστη, ότι δηλ. ο Χριστός είναι και αληθινός Θεός.            

Οι συνέπειες μιας τέτοιας θεώρησης για τη ζωή της Εκκλησίας είναι φανερές.

Βλέπουμε έτσι την αναγκαιότητα της αποσαφήνισης των δογμάτων και την σοβαρότητα με την οποία οφείλουμε να  εμβαθύνουμε στην Πίστη μας.

 

Ξέρετε ότι…

les-cloches-de-leglise-notre-dame-ont-sonne-9-h
Καμπαναριό της Παναγίας των Παρι  σίων

Το έθιμο να ηχούν οι καμπάνες των εκκλησιών το μεσημέρι χρονολογείται από τον 15ο αιώνα.

Συγκεκριμένα, ο Πάπας Καλίξτος Γ΄, το 1456, διέταξε να χτυπούν οι καμπάνες όλων των εκκλησιών για να καλούν τους πιστούς να προσευχηθούν για την νίκη της Ουγγαρίας εναντίον των Οθωμανών Τούρκων που πολιορκούσαν το Βελιγράδι (ανήκε τότε στην Ουγγαρία).

Πράγματι, ο Ούγγρος Ιωάννης Hunyadi νίκησε τους πολιορκητές.

Σε μερικές χώρες -όπως στην Αγγλία– η είδηση της νίκης προηγήθηκε της Παπικής προτροπής, και έτσι οι καμπάνες άρχισαν να χτυπούν το μεσημέρι, πρώτα για να εορτασθεί η χριστιανική νίκη, και, έκτοτε, εις ανάμνηση της νίκης αυτής.

Μέχρι τις μέρες μας πολλές εκκλησίες, ακόμη και προτεσταντικές, χτυπούν τις καμπάνες τους το μεσημέρι, μια και η Ρώμη δεν τους ζήτησε ποτέ να σταματήσουν!…

 

Κάνετε κλικ εδώ για να το διαβάσετε στα Αγγλικά

 

 


One thought on “Καθολικότητα της Πίστης και αιρέσεις

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s